facebook

FAQ Persoonlijke beschermingsmiddelen

Tijdens de corona-uitbraak behandel je jouw patiënten volgens de Leidraad Mondzorg Corona. Hieronder staat een overzicht van vragen die te maken hebben met persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM's). De antwoorden zijn gegeven door de Commissie Leidraad Mondzorg Corona (CLMC), tenzij anders aangegeven.

Laatste update: 12 oktober 2021

Kan veilig mondzorg verleend worden aan mensen die besmet zijn met het coronavirus maar geen symptomen hebben (pre- en asymptomatische patiënten)?

De maatregelen die in de mondzorgpraktijk zijn getroffen (triage, gebruik PBM en aanvullende hygiëne maatregelen) zijn bedoeld om transmissie van het coronavirus in de mondzorgpraktijk te voorkómen. De triage is bedoeld om patiënten die besmet zijn met het coronavirus niet regulier te behandelen.

Het is echter mogelijk dat een patiënt besmet is met het coronavirus en dat deze daarbij geen symptomen heeft (asymptomatisch verloop) of nog geen symptomen ervaart(presymptomatische fase).

Er is beperkt bewijs over de rol van asymptomatische en presymptomatische transmissie. Uit virologisch onderzoek is gebleken dat de hoeveelheid virus bij patiënten het hoogst is rond het moment waarop de symptomen beginnen. Of hierdoor ook transmissie plaatsvindt is niet met zekerheid vastgesteld. Dit zal ook afhankelijk zijn van de situatie en setting.

Bij besmettelijkheid gaat het om drie aspecten: de biologische eigenschappen van het virus, de (natuurkundige) eigenschappen van de overdracht en het gedrag (en maatregelen) van mensen (zie figuur). Uit virologisch onderzoek is gebleken dat de hoeveelheid virus bij patiënten het hoogst is rond het moment waarop de symptomen beginnen.

Overdracht van het virus gaat met name via druppelinfectie (grote druppels uit hoesten en niezen en via medische procedures die een infectieus aerosol genereren). Omdat bij mondzorghandelingen veelal aerosol wordt geproduceerd, bestaat de kans dat het coronavirus wordt overdragen door patiënten die (nog) geen symptomen hebben. Daarom is het van belang door middel van (gedrags)interventies de kans op deze transmissie zoveel mogelijk uit te sluiten.

In aanvulling op de Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken wordt momenteel in de mondzorg gewerkt volgens de Leidraad Mondzorg Corona. Hierin staan onder meer aanbevelingen t.a.v. PBM en aanvullende hygiënemaatregelen (de meeste betreffen aanscherpingen op de Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken, bijvoorbeeld altijd wanneer mogelijk rubberdam, altijd nevelafzuiging bij productie aerosol). Hierdoor wordt zoveel mogelijk tegengegaan dat asymptomatische of presymptomatische patiënten ongemerkt bijdragen aan transmissie van het virus.

*Kans op transmissie; hoe kleiner het raakvlak van de drie cirkels, hoe kleiner de kans op transmissie

Onderbouwing: https://lci.rivm.nl/covid-19/bijlage/onderbouwing-a-pre-vroegsymptomatische-transmissie

Mogen behandelingen uitgevoerd worden als de praktijk niet beschikt over de beschermingsmiddelen die volgens de Leidraad Mondzorg Corona gebruikt moeten worden?

Nee, dan mogen geen behandelingen uitgevoerd worden. Er mag alleen behandeld worden als gewerkt kan worden volgens de Leidraad Mondzorg Corona, de Werkinstructie Spoedzorg COVID-19 in de Tandartspraktijk.

Voor Patiëntengroep B uit de Leidraad gelden andere eisen. Zie daarvoor de Werkinstructie ‘Spoedzorg COVID-19 in de Tandartspraktijk’.

Moet met een schort gewerkt worden?

In de Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken staat aangegeven wat de hygiëne-maatregelen zijn voor kleding tijdens het werk. Het is van belang deze op te volgen. De Leidraad vermeldt niet dat een aanvullend schort nodig is.

Is het dragen van een haarnet aan te raden?

In de Richtlijn Infectiepreventie in mondzorgpraktijken staat aangegeven wat de hygiëne-maatregelen zijn voor kleding tijdens het werk. Het is van belang deze op te volgen.

Een haarnet beschermt de patiënt tegen losse haren van de behandelaar. Een regulier haarnet /chirurgische muts is niet spatwater bestendig dus beschermt de behandelaar niet. 

Het dragen van een haarnet of andere voorzieningen op het hoofd is niet nodig bij patiënten uit patiëntengroep A. 

Voor patiëntengroep B gelden voor hoofdbedekking andere eisen; zie hiervoor de Werkinstructie ‘Spoedzorg COVID-19 in de Tandartspraktijk’.

Is het aan te bevelen om kleding te dagen die zoveel mogelijk de blote huid bedekt tegen spetters en aerosol?

In de Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken staat aangegeven wat de hygiëne-maatregelen zijn voor kleding tijdens het werk. Daarin staat vermeld met korte mouwen te werken. Het is van belang deze aanbeveling op te volgen.

Handen en onderarmen dienen, na te hebben behandeld, gedesinfecteerd te worden met handalcohol. 

Voor Patiëntengroep B uit de Leidraad gelden andere eisen. Zie ook de Werkinstructie ‘Spoedzorg COVID-19 in de Tandartspraktijk’.

Hoe lang kan een chirurgisch mondneusmasker gedragen worden?

De Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpaktijken (KNMT 2016) geeft aan dat het chirurgisch mondneusmasker het gebruikelijke masker is in de mondzorgpraktijk dat beschermt tegen aerosolen gedurende 20 tot 30 minuten.

Tevens dient na elke behandelde patiënt een nieuw masker gebruikt te worden.

De motivatie om vast te houden aan de Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken komt voort uit de werkwijze binnen de mondzorg waarbij kruisbesmettingspreventie tussen patiënten zoveel als mogelijk routinematig wordt uitgevoerd. Het afwijken van deze routine door een bij de vorige patiënt reeds gebruikt en mogelijk gecontamineerd masker wederom te gebruiken bij een volgende patiënt vergroot de kans op een mogelijke kruisbesmetting.

Dit laatste punt is tevens van belang voor de huidige situatie waarbij in veel praktijken standaard een mondneusmasker gedragen wordt. Dus ook buiten de zogenaamde kritische ruimten (behandelkamer, desinfectieruimte). De commissie acht de kans op een kruisbesmetting bij het langer dragen van een masker reëel. Bij het verlaten of betreden van de kritische ruimten dient het mondneusmasker vervangen te worden. Voor het  dragen van een chirurgisch mondneusmasker in niet kritische ruimten kan overigens de RIVM regel aangehouden worden. Buiten de kritische ruimten hoeft het chirurgisch mondneusmasker dus níet elke 20-30 minuten vervangen te worden, maar kan de draagduur van 3 uur aangehouden worden.

Kunnen en mogen mondneusmaskers gesteriliseerd worden in de autoclaaf, zodat deze hergebruikt kunnen worden?

Vanaf 1 september 2020 is herverwerking van single-use medische materialen niet meer toegestaan. Hoewel het RIVM eerder informatie had opgesteld voor het herverwerken van FFP-maskers vanwege de beperkte beschikbaarheid, wordt in de Leidraad Mondzorg Corona vastgehouden aan de huidige Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken, die reiniging en sterilisatie niet toestaat. 

De door het RIVM gepubliceerde testresultaten bij herverwerking van de maskers bieden voor de Commissie Leidraad Mondzorg Corona onvoldoende grond om in de mondzorg daartoe over te gaan.

Mag hetzelfde mondmasker bij meer dan 1 patiënt gedragen worden?

Dat mag alleen voor families (uit Patiëntengroep A uit de Leidraad) waarvan gezinsleden direct achter elkaar gezien worden voor uitsluitend een PMO.

Mogen 'zwaardere' persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) toegepast worden?

Het RIVM en de IGJ zijn van mening dat ‘zwaardere’ PBM voorbehouden zouden moeten zijn voor de behandeling van COVID-19 (verdachte) patiënten (Patiëntengroep B uit de Leidraad) zoals staat beschreven in de Werkinstructie ‘Spoedzorg COVID-19 in de Tandartspraktijk’.

Voor patiëntengroep A uit de Leidraad bieden de PBM’s uit de Leidraad voldoende bescherming.

Moeten speciale FFP2-maskers gebruikt worden bij het behandelen van niet-coronapatiënten?

Nee, een chirurgisch mondneusmasker, type II/R (dan wel type II gecombineerd gedragen met gezichtsscherm), volstaat bij het behandelen van niet COVID-19 (verdachte) patiënten, naast de gebruikelijke beschermingsmiddelen. 

Volg de Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken en neem de aanvullende maatregelen uit de Leidraad Mondzorg Corona in acht.

Welke eigenschappen heeft een goed gezichtsscherm?

Een gezichtsscherm valt niet onder enige norm. Het doel van het scherm is om te zorgen dat geen spatten het gezicht van de drager bereiken.

Omdat geen eisen (via  bijv. een NEN-CEN of ISO-norm) gesteld worden aan het scherm moet zelf afgewogen worden of het voorhanden zijnde exemplaar geschikt is voor het beoogde gebruik en of het na gebruik eenvoudig en effectief te reinigen en te desinfecteren is.

Moet een mondneusmasker type II of type II/R volledig aansluiten op het gezicht?

Het type II of type II/R masker moet zorgvuldig worden opgezet zodat het zoveel mogelijk aanligt tegen het gelaat.

Is een gewone bril (op sterkte) in combinatie met een type II/R mondneusmasker toegestaan voor behandeling van patiënten uit patiëntengroep A?

Ja, mits de bril voldoet aan de eisen om als spatbril gebruikt te kunnen worden, die beschreven staan in de Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken. 

Bij behandeling van patiënten uit patiëntengroep B moet gewerkt worden volgens de Werkinstructie ‘Spoedzorg COVID-19 in de Tandartspraktijk’ en volstaat een gewone bril dus niet.

In veel praktijken worden polo’s gedragen met een wasvoorschrift van 40 graden. Is wassen op 40 graden voldoende om het virus te doden?

Bedrijfskleding behoort volgens de Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken altijd gewassen te worden op 60 graden.

Waarmee moet een gezichtsscherm gereinigd worden?

Zorgvuldig met water en zeep reinigen wordt hiervoor geaccepteerd omdat dit het eventueel aanwezige virus op een dergelijke ondergrond voldoende inactiveert.

Moet werkkleding gewisseld worden gedurende de werkdag?

Volgens de Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken hoeft dat niet. Bij zichtbare verontreiniging behoort kleding gewisseld te worden. 

Voor behandeling van patiënten uit patiëntengroep B gelden aanvullende eisen ten aanzien van kleding.
 

Het is moeilijk te ontdekken of de mondneusmaskers de juiste zijn. Teksten op de verpakking zijn vaak moeilijk te ontcijferen. Waar moet op gelet worden?

Chirurgische mondneusmaskers zijn niet gemarkeerd op het masker zelf, maar wel op de verpakking (meestal 50 stuks). Deze moet de tekst bevatten 'Type II' dan wel 'Type II/R' en de tekst 'NEN-EN 14683'.

Mag gewerkt worden zonder mondneusmasker maar met alleen een gezichtsscherm?

Volgens de Richtlijn Infectiepreventie in Mondzorgpraktijken mag dat niet. Een gezichtsscherm vervangt nooit een mondneusmasker.

Mogen patiënten een mondneusmasker dragen in de praktijk?

Ja, dat mag, mits het mondneusmasker door de patiënt hygiënisch verantwoord wordt toegepast. Hiervoor kent de overheid de algemene instructie 'Mondkapje dragen'. Om te voorkómen dat het mondneusmasker van de patiënt juist een bron van besmetting wordt, kan in de praktijksetting afgeweken worden van deze algemene instructie. Informeer in dat geval de patiënten over de eigen praktijkinstructie. De patiënt zet zelf een eventueel gedragen mondneusmasker af voordat hij/zij plaatsneemt in de behandelstoel en dit wordt door de patiënt bij zich gehouden.

Mag een begeleider van een patiënt een mondneusmasker dragen in de praktijk?

Ja dat mag, mits het mondneusmasker door de begeleider van de patiënt gedurende het gehele verblijf in de mondzorgpraktijk, dus ook in de behandelkamer, hygiënisch verantwoord wordt toegepast. Hiervoor kent de overheid de algemene instructie 'Mondkapje dragen'.

coronavirus