Kwaliteitsbeleid van water uit de behandelunit (module 10)

In deze module krijgt u inzicht in de wijze van spoelen en desinfecteren van het waterleidingsysteem van de behandelunit en de manier van controle van de kwaliteit van het unitwater, om bijvoorbeeld legionella tegen te gaan.

Het water uit de behandelunit komt in contact met de slijmvliezen van de mond-keelholte van de patiënt en kan worden doorgeslikt. Geproduceerde aerosolen worden ingeademd door patiënt en mondzorgkundig team. Gecontamineerd water uit de behandelunit is om deze redenen een potentieel risico op besmetting voor patiënten en het mondzorgkundig team. Daarom is de kwaliteit van het water uit de unit een belangrijk aandachtspunt. Stilstaand water is een risico, vandaar dat er eisen zijn voor het spoelen en desinfecteren van de behandelunit en een stappenplan voor controle van de kwaliteit van het water uit de behandelunit.

Om u zoveel mogelijk te ondersteunen bij de implementatie van de herziene richtlijn Infectiepreventie, behandelen we periodiek een module uit de richtlijn. De KNMT biedt diverse tools voor de implementatie van de richtlijn, die u ook per module kunt raadplegen. We adviseren u om de modules samen met uw team stapsgewijs te behandelen en te implementeren.

Aanbevelingen

De herziene richtlijn is voorzien van handige, beknopte aanbevelingen. De aanbevelingen laten in het kort zien wat u geregeld moet hebben in de praktijk. Ook module 10 is samengevat in een beknopte lijst met aanbevelingen. Het is handig om deze aanbevelingen te printen en te bespreken met uw team:

Download aanbevelingen kwaliteitsbeleid van water uit de behandelunit (pdf)

Stappenplan controle unitwater

  1. Maak een risico-inventarisatie en stel een beheersplan op.
  2. Controleer de behandelunit op aerobe waterbacteriën bij 22 °C.
  3. Lager dan 100 KVE per ml? Controleer na 6 maanden opnieuw.
  4. Hoger dan 100 KVE per ml? Tref maatregelen tot de norm is bereikt.
  5. Hoger dan 10.000 KVE per ml? Controleer op aanwezigheid legionellabacteriën. Tref maatregelen tot de norm is bereikt.

Download stroomschema waterkwaliteit (pdf)

Waterkwaliteit artikel uit het Nederlands tandartsenblad (pdf)

Zelf unitwater testen: zo werkt dat

Stap voor stap: zelf unitwater testen

Vragen uit de kennistoets

Wat weet u precies van infectiepreventie? En uw assistent of uw team?

De kennistoets is een goede manier om uw kennis over infectiepreventie te testen. Er zijn 2 digitale kennistoetsen Infectiepreventie, één voor de tandarts(specialist) en één voor de assistent.

2 voorbeeldvragen uit de kennistoets

  • Hoe moeten de leidingen van het water van de behandelunit aan het begin van de behandeldag worden doorgespoeld?

    A. De leidingen van alle instrumenten van de behandelunit worden doorgespoeld (zonder hand- en hoekstukken) volgens het door de fabrikant aangeleverde spoelprotocol. Al het water uit de leidingen en reservoirs moet daarbij worden ververst.

    B. De leidingen van alle instrumenten van de behandelunit worden elk (zonder hand- en hoekstukken) gedurende minimaal 10 seconden doorgespoeld.

    C. Iedere leiding die voor de geplande eerste behandeling wordt gebruikt wordt (zonder hand- en hoekstukken) volgens het spoelprotocol van de fabrikant gedurende 2 minuten doorgespoeld.

    D. De leidingen van de spittoon, waterbekervuller, het koelwater van meerfunctiespuit, micromotor en airrotor worden (zonder hand- en hoekstukken) gedurende 2 minuten doorgespoeld zodat al het water uit de leidingen en reservoirs wordt ververst.
  • De bacteriologische controle van het water van de behandelunit bestaat uit onderzoek naar de aantallen aerobe waterbacteriën bij 22 °C. Hoe moet het watermonster voor dit onderzoek worden afgenomen?

    A. Het water voor dit onderzoek moet worden afgenomen bij een omgevingstemperatuur van 22 °C.

    B. Het water voor dit onderzoek moet bij afname een temperatuur van 22 °C hebben.

    C. Het water wordt bij voorkeur vlak voor het periodiek desinfecteren van het unitwater afgenomen.

    D. Het water wordt bij voorkeur vlak na het periodiek desinfecteren van het unitwater afgenomen.

Voorbeeldvraag uit de kennistoets voor assistenten

In het waterleidingsysteem van de behandelunit vormt zich gemakkelijk een biofilm en in het unitwater kunnen bacteriën zich gemakkelijk handhaven en vermeerderen. Door goed doorspoelen wordt het aantal bacteriën in het water van de behandelunit sterk verminderd.

Geef aan voor elk van beide onderstaande stellingen of deze juist of onjuist is.

I. De leidingen van de behandelunit moeten aan het begin van de behandeldag 2 minuten worden doorgespoeld. Na 2 minuten is al het water in de verschillende leidingen en de reservoirs ververst.

II. De leidingen van de behandelunit moeten aan het begin van de behandeldag zolang worden doorgespoeld dat al het water in de verschillende leidingen en de reservoirs ververst is.

A. Stelling I en II zijn beide juist.

B. Stelling I en II zijn beide onjuist.

C. Stelling I is juist, stelling II is onjuist.

D. Stelling I is onjuist, stelling II is juist.

Het juiste antwoord is: "D. Stelling I is onjuist, stelling II is juist."

Toelichting:

Het doel van het doorspoelen is dat al het  ‘oude’ water dat gedurende de nacht of het weekend in de leidingen heeft stilgestaan, wordt weggespoeld en wordt vervangen door schoon water. De hoeveelheid water in de reservoirs en leidingen van de unit en de stroomsnelheid tijdens het doorspoelen zijn bepalend voor de tijd die hiervoor nodig is.