Brush, Wash & Smile: DHIN verbreedt z’n hulpverlening

17 september 2018

Meer dan veertig jaar al zorgen de vrijwilligers van DHIN ervoor dat tot in de meest exotische uithoeken op aarde basale mondzorg kan worden verleend. Oorspronkelijk door het restaureren en distribueren van overtollige apparaten en instrumentarium; inmiddels faciliteert DHIN tandheelkunde voor kwetsbare doelgroepen in veel bredere zin.

Dental Health International (DHIN) is al jaren een gevestigde naam binnen de mondzorg. Veel tandartsen zullen de organisatie vooral kennen van de ‘oude’ maar nog wel bruikbare spullen die je er kunt brengen. De vrijwilligers van DHIN repareren die, waar nodig, en zorgen ervoor dat de units, stoelen, instrumentarium et cetera een tweede leven krijgen in diverse ontwikkelingslanden.

Een nieuwe praktijk in Gambia

Zo’n veertien jaar geleden ging Gert Bruijnes – aannemer, docent wiskunde én voorzitter van de stichting Kinderen van Lamin – naar Gambia om daar te helpen bij het bouwen van een nieuwe school in de plaats Lamin.

Dat leidde via via tot de bouw van een ziekenhuis, en ook van een poetstraject waarbij DHIN in beeld kwam. Resultaat was dat er op het terrein van het ziekenhuis ook een tandartspraktijk verrees. Die werd ingericht door DHIN, met de overbodige spullen van een praktijk in Leiden. Twee monteurs van DHIN haalden de praktijk in Leiden leeg en bouwden die in Gambia weer op.

“Een team met gouden handjes”, aldus Bruijnes, die erg te spreken is over het werk van DHIN. “DHIN renoveert de materialen en zorgt dat ze op de plek van bestemming terecht komen. Of dat nou in Gambia, Mali of Roemenië is.” In de praktijk in Lamin werkt een tandarts uit Gambia die wordt bijgestaan door Nederlandse tandartsen die een paar weken in Gambia de handen uit de mouwen willen steken.

Bruijnes: “We zoeken daar nog tandartsen voor die een week of twee zowel kinderen als volwassenen helpen. Gaatjes boren, vullingen maken: het werkt hetzelfde als in Nederland.” Wat er ook nodig is, behalve geld natuurlijk, zijn tandpasta en tandenborstels. “Als ik die kinderen op dat schooltje zie poetsen en zie dat ze trouw de tandarts bezoeken, geeft me dat een goed gevoel. Langzaam maar zeker gaan ze daar steeds een stapje vooruit.”

Brush, Wash & Smile

Behalve het inzamelen va spullen en inrichten van praktijken doet DHIN inmiddels meer. Uit onderzoek blijkt dat kinderen in lagelonenlanden – landen in Afrika, Zuidoost-Azië, maar ook Oost-Europese landen – de helft vaker op school aanwezig zijn als ze hun tanden poetsen en hun handen wassen.

Op basis van deze uitkomst is DHIN het project ‘Brush, Wash & Smile’ gestart: kinderen op school aanleren hun tanden te poetsen en handen te wassen. Want die handelingen zijn lang niet overal vanzelfsprekend. Binnen dit project is continuïteit het toverwoord, zegt DHIN-secretaris en oud-tandarts Ineke van Lent. “Alleen op de hoek van de straat staan en tandenborstels uitdelen werkt niet. Wij zorgen ervoor dat er iemand naar het desbetreffende schooltje afreist – we noemen dat een pionier – en de kinderen leert tanden poetsen en handen wassen.”

Poetslessen in Laos

Florence Leyen is zo’n ‘DHIN-pionier’. Kersvers van de havo kwam ze op een open dag over vrijwilligerswerk – ze wilde een tussenjaar voor ze verder zou gaan leren – via via in contact met DHIN. Begin dit jaar reisde ze af naar Laos waar ze in een dorpje in de buurt van hoofdstad Vientiane vijf weken Engelse les gaf en schoolkinderen leerde tanden poetsen en handen wassen. De situatie die ze aantrof schokte haar: “Die kinderen hadden nog nooit een tandenborstel gezien of zeep gebruikt. Onwerkelijk als je je bedenkt dat er kinderen doodgaan door slechte hygiëne.”

Ze vond het ook heftig om te zien dat kinderen van drie, hooguit vier jaar oud een gebit vol cariës hadden en tanden misten. “Die kinderen hadden daar zichtbaar last van. Helaas is het er een normaal beeld, terwijl het zo makkelijk te voorkomen is.” De poets- en handenwaslessen moeten daar verandering in brengen. In eerste instantie zagen de kinderen het poetsen als een soort spel, vertelt Leyen. “De tandpasta met pepermuntsmaak vonden ze niet lekker en ze snapten niet zo goed wat ze moesten doen. En als de kinderen hun handen hadden gewassen, lieten ze andere kinderen aan hun handen ruiken.”

Leyen nam de tandpasta die wordt gebruikt mee uit Nederland, gekregen van een bevriende tandarts. De tandenborstels schafte ze ter plekke aan. Die borstels blijven na het posten overigens wel op school: “Je wilt immers niet dat de ouders ze bijvoorbeeld gebruiken om thuis iets mee schoon te maken.” Na de vijf weken had Leyen drie van de vier klassen op het schooltje aan het poetsen. “Het was erg dankbaar werk”, zegt ze. “De kinderen waren echt blij met iets kleins als een tandenborstel. Als je dat ziet, realiseer je je pas hoe goed we het hier in Nederland hebben.”

Het lijkt zo eenvoudig…

Als je zo leest over Leyens ervaringen in Laos, oogt dat positief. Maar zijn projecten als ‘Brush, Wash & Smile’ echt een ultieme oplossing voor gebitsproblemen in ontwikkelingslanden? Jo Frencken, voormalig hoofd van de Vakgroep Internationale Mondgezondheid van het Radboudumc, onder meer bekend van de ART-methode én dertien jaar woonachtig in diverse landen in Afrika, plaatst daar vraagtekens bij.

Belangrijk is volgens hem dat eerst bij de landen in kwestie wordt nagegaan waar qua mondgezondheid hun prioriteiten liggen. “Misschien weten ze dat zelf niet, maar misschien ook blijkt dat wij met een veel te Westerse blik kijken. Wij vinden een kapotte kies een probleem, maar vindt men dat in Laos ook?” En net zo belangrijk, betaalbare tandpasta en tandenborstels moeten natuurlijk wel verkrijgbaar zijn. Want de spullen die een pionier meebrengt, zijn na een tijdje weer op.

Projecten als Brush, Wash & Smile worden uiteraard met de beste bedoelingen opgezet, zegt Frencken. “Kinderen leren tanden poetsen lijkt ook zo eenvoudig. Maar om te voorkomen dat ze na het vertrek van de pionier weer in hun oude gedrag vervallen, zal een gedragsverandering moeten worden bewerkstelligd. Het moet in het systeem van de inwoners van zo’n land worden ingebakken dat je gebitsproblemen voorkomt door je tanden te poetsen. En dat lukt het beste als iemand van de lokale bevolking een voorbeeldfunctie heeft. En niet iemand uit Europa, Amerika of Australië die even komt uitleggen hoe het moet en na een paar weken weer weg is.”

Van Lent beaamt dat kinderen op zo’n schooltje ook als een pionier weer weg is, moeten worden gevolgd. Maar dat hoeft niet ter plekke, meent ze, dat kan op afstand. De organisatie heeft daarvoor een Preventieadoptieplan ontwikkeld. “Tandartspraktijken, maar ook mondhygiënepraktijken en tandtechnische laboratoria, kunnen een schooltje ‘adopteren’.” Ze onderhouden dan het contact met ‘hun’ school, sturen bij, geven tips over tanden poetsen en handen wassen en zorgen voor continuïteit van het programma.”

DHIN bewaakt de continuïteit van de resultaten van Brush, Wash & Smile met het al genoemde Preventieadoptieplan. Wilt u uw steentje bijdragen? U kunt zich hier inschrijven .

Tekst: Laura Jansen // Beeld: Gert Oonk en Florence Leijen

Lees meer over: poetsinstructies

0 reacties op Brush, Wash & Smile: DHIN verbreedt z’n hulpverlening