KIMO: de stand van zaken

14 maart 2019

Het Kwaliteitsinstituut Mondzorg (KIMO) heeft 3 jaar na de oprichting 3 klinische praktijkrichtlijnen opgeleverd, en de volgende 4 zijn zo goed als gereed. KIMO heeft zich gevestigd als instituut, menen betrokkenen, dus is het nu tijd om naar de toekomst te kijken.

Het in 2016 opgerichte Kwaliteitsinstituut Mondzorg (KIMO) is goed op gang gekomen en het richtlijnenprogramma loopt tot en met 2020 op schema. Dat zegt Maarten Jansen, sinds september directeur van KIMO. Om zijn woorden kracht bij te zetten wijst hij op de 3 richtlijnen die gereed zijn: peri-implantaire infecties, overkappingsprothese op implantaten in de edentate onderkaak en overkappingsprothese op implantaten in de edentate bovenkaak. Ze zijn inmiddels aangeboden aan het richtlijnenregister van het Zorginstituut Nederland (ZIN). “En de volgende richtlijnen zijn in ontwikkeling”, aldus Jansen.

Tot 2020: 12 klinische praktijkrichtlijnen (her)ontwikkelen

Tot 2020 moet het richtlijnenprogramma leiden tot in totaal 12 klinische praktijkrichtlijnen. Van 11 daarvan staat het onderwerp vast. Voor de twaalfde zal een peiling onder mondzorgprofessionals worden gehouden. Welke richtlijnen na 2020 ontwikkeld worden, is nog niet bepaald. Ook hiervoor zal het veld worden geconsulteerd. De inschatting vanuit KIMO is dat er voor de mondzorg in totaal zo’n 20 tot 30 richtlijnen zullen komen. Als dit aantal is bereikt, is het werk voor KIMO niet klaar: iedere richtlijn wordt om de 5 jaar daar waar nodig aangepast aan de laatste stand der wetenschap.

Stem op de poll: hoe ziet u werken met richtlijnen

Hoe kijkt u aan tegen het werken met richtlijnen? Geef uw mening:

'Klinische richtlijnen helpen mij in mijn werk'

De oprichting

Het verhaal van KIMO begon in 2012. In het rapport 'Mondzorg van morgen' pleitte toen de Gezondheidsraad voor meer richtlijnen in de mondzorg, wat de doelmatigheid en kwaliteit zou bevorderen. In navolging daarvan tekenden beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen in 2013 een intentieverklaring om een onafhankelijk richtlijneninstituut op te richten. Toen de daadwerkelijke oprichting van zo’n instituut op zich liet wachten, vroeg ZIN in 2015 aan de mondzorgsector om een plan van aanpak voor een richtlijnenprogramma. Dit resulteerde in het zogenaamde Meerjarenprogramma Mondzorg. In 2016 richten de KNMT, ANT en FTWV, het richtlijneninstituut KIMO op, dat aan de slag ging met dat meerjarenprogramma.

'Founding partners' ANT, FTWV en KNMT

KIMO werd opgericht in de vorm van een vereniging met leden, een bestuur en een raad van toezicht. Dit mede omdat de verwachting was dat deze vorm bij mondzorgprofessionals het meeste draagvlak zou hebben. In de opstartfase van 3 jaar, die nu afloopt, had KIMO 3 leden: KNMT, ANT en FTWV. Inderdaad, de ‘founding partners’. Individuele tandartsen konden aspirant-lid worden, mondhygiënisten en tandprothetici buitengewoon lid. Tot 2020 investeren de 3 leden 900.000 euro in KIMO, waarvan de KNMT tweederde deel voor haar rekening neemt. Het ministerie van VWS verstrekte een startsubsidie van negenhonderdduizend euro.

Van vereniging naar federatie?

Nu de opstartfase ten einde loopt, buigen de 3 leden zich over de fase na 2020. Voor hen staat buiten kijf dat KIMO dé instantie blijft voor klinische richtlijnontwikkeling in de mondzorg. Het voornaamste punt van aandacht is dat het veld weinig interesse toont voor het aspirant- en buitengewoon lidmaatschap.

En we zien dit niet snel veranderen, aldus KNMT-bestuurslid Richard Kohsiek. “Dat er bij tandartsen enige terughoudendheid zou zijn ten aanzien van richtlijnen viel wel te verwachten”, zegt hij. “Het was natuurlijk allemaal relatief nieuw en had wat gewenning nodig. Op dat vlak komt het met KIMO wel goed. Maar met dat lidmaatschap ligt dat anders. Tandartsen lijken daar geen behoefte aan te hebben.”

En de rol van tandprothetici en mondhygiënisten?

Daarom wordt er aan gedacht om de verenigingsvorm die KIMO nu heeft, om te zetten in die van een federatie gevormd door de huidige drie leden: KNMT, ANT en FTWV. Over de rol van tandprothetici en mondhygiënisten in die federatie moet nog worden gesproken. Binnen KIMO is men het er in ieder geval over eens dat deze mondzorgverleners bij de richtlijnontwikkeling moeten worden blijven betrokken, net als nu al het geval is in de Richtlijn Advies Commissie (RAC) en de verschillende Richtlijn Ontwikkel Commissies (ROC) van KIMO.

Hoe wordt KIMO straks gefinancierd?

De financiering van het instituut is een ander punt dat aandacht behoeft. De startsubsidie van het ministerie van VWS stopt, en er moet worden bekeken hoe dat kan worden opgevangen. Waarschijnlijk zullen de partijen die de federatie KIMO vormen, de volledige financiering zelf voor hun rekening moeten nemen.

Richtlijn is er om de professional te ondersteunen

KIMO wil richtlijnen opleveren waar mondzorgprofessionals in hun dagelijkse werk baat bij hebben. Richtlijnen dus, aldus Jansen, die het meest actuele wetenschappelijke bewijs met de laatste inzichten uit de klinische praktijk bundelen, daarmee de professional ondersteunend. Ook moet een richtlijn makkelijk beschikbaar en toepasbaar zijn en vooral niet leiden tot bijvoorbeeld meer administratieve verplichtingen. Een richtlijn is echter geen verplichte kost: een goede richtlijn geeft juist de mogelijkheid om er gemotiveerd van af te wijken.

Testen met implementatie van richtlijnen

Vanuit die visie wordt op dit moment gewerkt aan de implementatie in de dagelijkse praktijk van de drie afgeronde richtlijnen. Om te zien hoe dit het beste kan, is een pilot gestart waaraan enkele tandartspraktijken deelnemen. Het was echter niet eenvoudig om geïnteresseerde praktijken te vinden, aldus Jansen. Hij zou graag een groep om KIMO heen hebben van zo’n zestig enthousiaste praktijken die als pilotpraktijk dienen en de rol van richtlijn-ambassadeurs op zich nemen.

App om richtlijnen te raadplegen

Een wens van KIMO is ook dat er op termijn een app wordt ontwikkeld waarmee mondzorgprofessionals eenvoudig een richtlijn kunnen raadplegen. Dit naar voorbeeld van de huisartsen, die al over zo’n app beschikken. 

Wat is een klinische praktijkrichtlijn?

De regieraad Kwaliteit van Zorg formuleerde in 2012 dat een klinische praktijkrichtlijn een document met aanbevelingen is, gericht op het verbeteren van de kwaliteit van zorg. Het is gebaseerd op systematische samenvattingen van wetenschappelijk onderzoek en afwegingen van de voor- en nadelen van verschillende zorgopties, aangevuld met expertise en ervaringen van zorgprofessionals en zorggebruikers.

Hoe komt een klinische praktijkrichtlijn tot stand?

KIMO ontwikkelt klinische praktijkrichtlijnen en werkt daarbij volgens de EBRO-methode: Evidence-Based Richtlijnontwikkeling. Deze kent 3 fasen:

  1. Voorbereidingsfase
    Een richtlijn wordt voorbereid door de Richtlijn Advies Commissie (RAC Dit is een permanente KIMO-commissie bestaande uit tien leden die voor vier jaar zijn benoemd: zes tandartsen-algemeen practici, een orthodontist, een mka-chirurg, een mondzorgkundige en een tandprotheticus. Zij onderzoeken welke onderwerpen die door het veld voor richtlijnontwikkeling worden aangedragen daarvoor in aanmerking komen en geven een Richtlijn Ontwikkel Commissie opdracht om op dit onderwerp een richtlijn te ontwikkelen.
     
  2. Ontwikkelfase
    Voor elke nieuw te ontwikkelen richtlijn wordt een Richtlijn Ontwikkel Commissie (ROC) samengesteld, bestaande uit mondzorgprofessionals met affiniteit voor het onderwerp. Deze commissie stelt de uitgangspunten voor de richtlijn op, verzamelt wetenschappelijk bewijsmateriaal en vertaalt dit naar aanbevelingen voor de richtlijn.
     
  3. Afrondingsfase
    De Richtlijn Autorisatie Raad (RAR), bestaande uit zeven leden met een wetenschappelijke achtergrond, toetst of een conceptrichtlijn aan alle EBRO-criteria voldoet. De RAR laat toekomstige gebruikers commentaar op dit concept leveren en bereidt de invoering van de richtlijn in het veld voor.

    Is een richtlijn gereed, dan moet de algemene ledenvergadering van KIMO als laatste nog haar goedkeuring hieraan geven, voordat ze wordt ingevoerd.

KIMO-Richtlijnprogramma 2017-2020

  • Peri-implantaire infecties (opgeleverd 2018)
  • Implantaatgedragen prothese, module bovenkaak (opgeleverd 2018)
  • Implantaatgedragen prothese, module onderkaak (opgeleverd 2018)
  • Antistolling in de mondzorg (oplevering eerste kwartaal 2019)
  • Mondzorg voor kwetsbare ouderen, wortelcariës (oplevering eerste kwartaal 2019)
  • Mondzorg voor jeugdigen, module diagnostiek (oplevering tweede kwartaal 2019)
  • Klachtenvrije derde molaar (oplevering tweede kwartaal 2019)
  • Mondzorg voor jeugdigen, module preventie (oplevering tweede kwartaal 2020)
  • Mondzorg voor jeugdigen, module behandeling (oplevering tweede kwartaal 2020)
  • Polyfarmacie ouderen (oplevering tweede kwartaal 2020)
  • Mondzorg voor aan huis gebonden kwetsbare ouderen (oplevering derde kwartaal 2020)
  • Nader te bepalen onderwerp (oplevering vierde kwartaal 2020).                 

Wat doet de KNMT?

In de ontwikkelfase van een richtlijn levert de KNMT leden voor de Richtlijn Ontwikkel Commissie (ROC). In de afrondingsfase legt ze de conceptrichtlijn via knmt.nl voor commentaar aan haar achterban voor. Verder heeft de KNMT een lid voor de begeleidingscommissie Implementatie voorgedragen, denkt ze mee over pilots voor het implementeren van richtlijnen en werft ze hiervoor actief testpraktijken.

Wilt u meewerken aan richtlijnen?

Wilt u deelnemen aan een pilot om te kijken hoe een richtlijn in de praktijk uitpakt en eventueel de rol van ambassadeur van richtlijnen vervullen? Neem dan contact op met KIMO: info@hetkimo.nl, tel. (030) 767 09 67.

Dit artikel verscheen eerder in NT februari 2018. Tekst: Karel Gosselink

Total votes: 5

0 reacties op KIMO: de stand van zaken