NZa-voorzitter Marian Kaljouw gelooft onvoorwaardelijk in ambitieproject Mondzorg

24 september 2019

De beroepsverenigingen in de mondzorg, waaronder de KNMT, cliënten- en patiëntenorganisaties, zorgverzekeraars én de Nederlandse Zorgautoriteit hebben samen zeven ambities voor de mondzorg vastgesteld. Marian Kaljouw, voorzitter van de Raad van Bestuur van NZa zegt in gesprek met het NT daar trots op te zijn: “En dan vooral op het feit dat we ze gezamenlijk hebben vastgesteld en omarmd.”

In de kleurrijke bestuurskamer van het NZa-kantoor in Utrecht neemt Kaljouw plaats aan een grote ronde tafel. Ze heeft die tafel speciaal laten maken om met andere zorgbestuurders zaken aan te bespreken, vertelt ze. Zoals de bestuurders van de organisaties die betrokken zijn bij het ambitieproject Mondzorg: KNMT, Nederlandse Vereniging van Instellingen voor Jeugdtandzorg (NVIJ), NVM-mondhygiënisten, Organisatie van Nederlandse Tandprothetici (ONT), Consumentenbond, Patiëntenfederatie Nederland, Zorgverzekeraars Nederland (ZN) en dus de NZa zelf. Ook de Associatie Nederlandse Tandartsen (ANT) sprak oorspronkelijk mee aan deze tafel, maar die haakte te elfder ure af, waarover later meer.

Ingewikkeld proces

Toen Kaljouw vier jaar geleden bij de NZa ging werken, kende ze het hele mondzorgveld niet zo goed, erkent ze. “Maar ik werd al snel geconfronteerd met de gedetailleerdheid van bekostiging en regulering in de mondzorg. Het was me al snel duidelijk dat dit eenvoudiger en transparanter zou moeten. Maar om daartoe te komen, is een ingewikkeld proces.” De bestuursvoorzitter van de NZa is er daarom zichtbaar enthousiast over dat de verschillende partijen na een jaar intensief samenwerken zeven ambities konden vaststellen: van meer inzet op bewezen effectieve preventie tot toegankelijkheid van de mondzorg op de lange termijn (zie kader). Ambities die volgens Kaljouw stuk voor stuk even belangrijk zijn.

Persoonlijk

Hiërarchie aanbrengen in de verschillende ambities wil Kaljouw daarom niet, maar er is er wel een die haar persoonlijk raakt: die over de mondzorg voor kwetsbare ouderen. “Mijn vader is net 89 geworden, hij is van de kunstgebittengeneratie. Er komt nu een generatie kwetsbare ouderen aan die geen kunstgebit heeft maar veelal nog het eigen gebit. Die krijgen met een beetje pech problemen in de mond. Zoiets vereist veel zorg. Maar in verpleeghuizen is mondzorg lang niet altijd goed geregeld, dus ben ik blij dat de mondzorg voor kwetsbare ouderen een van de zeven ambities is.”

De ambitie die het makkelijkst te realiseren is, is het inzetten op effectieve preventie, denkt Kaljouw. “Op dit vlak gebeurt in de mondzorg immers al veel. Daar staat tegenover dat maatwerk in de bekostiging voor ouderen en de jeugd nog wel een dingetje zal worden.”

Absolute voorwaarde

Met het opstellen van de ambities is volgens Kaljouw een start gemaakt met vereenvoudiging enerzijds en transparantie anderzijds. “En met kwaliteit en klantvriendelijkheid als uiteindelijk resultaat.” Ze noemt het een ‘absolute voorwaarde’ dat de zeven ambities door het mondzorgveld gedragen worden. Gemakkelijk was dat niet, benadrukt ze, omdat de belangen groot zijn en vaak verschillend. “Maar het heeft geen enkele zin om als NZa iets te bedenken en dat vervolgens naar het veld te sturen met de boodschap: ‘Hier moet je het mee doen.’ Dat zou ik respectloos vinden, zoiets doe je samen.”

De komende tijd werken de partijen de zeven ambities samen verder uit tot concrete voorstellen voor verbetering op het gebied van innovatie, preventie en transparantie voor de patiënt. Kaljouw: “Ik zal daarbij niet schromen om te blijven werken aan het opzoeken van de samenwerking. De NZa gaat niet in een hoekje zitten toekijken, maar blijft zo lang als nodig is aan het werk om te zorgen dat we tot voorstellen komen die door alle partijen gedragen worden.”

Teleurstellend en frustrerend

Kanttekening: alle partijen behalve de ANT, en dat raakt Kaljouw. Waar ze grosso modo erg enthousiast is over het ambitieproject Mondzorg, is ze erg teleurgesteld: over het afhaken van die partij. “Frustrerend, teleurstellend, ongelooflijk jammer en persoonlijk baal ik er ontzettend van”, zegt ze daarover. “En ik begrijp het ook niet. Onze intenties zijn oprecht positief en het project draagt bij aan verbetering van de hele mondzorg. Dus nee, ik begrijp niet waarom de ANT is afgehaakt.

Volgens de ANT wijst alles erop dat bepaalde maatregelen die op basis van de gezamenlijke ambities zullen worden genomen, de kostenstijging die taakherschikking oplevert moeten maskeren. “Maar dat is natuurlijk aperte onzin, en dat weet men bij de ANT ook heel goed”, zegt de bestuursvoorzitter van de NZa fel. “Allereerst heeft dit ambitietraject niets met bezuinigingen of taakherschikking te maken, ten tweede hebben wij absoluut geen verborgen agenda. Als de ambitie zou zijn om te bezuinigen, zou dat boven het plan staan. En dat staat het niet, daar sta ik voor in.”

Kaljouw hoopt dat de ANT op een later moment toch weer wil instappen. “Daar zullen we niet moeilijk over doen. Als men daar tot inzicht komt en weer vertrouwen heeft, dan moeten we hen gewoon welkom heten. De burger van Nederland gedijt bij goede mondzorg, en die krijg je alleen als álle partijen samenwerken.”

Elkaar wat gunnen

Dat het best spannend wordt op het moment dat werkgroepen aan de slag gaan om de zeven ambities verder uit te werken, gelooft Kaljouw onmiddellijk. Maar ze gelooft er onvoorwaardelijk in dat het gaat lukken. “Verandering is goed, maar veranderen is lastig. Hier en daar zal dat best schuren, maar daar zoeken we dan oplossingen voor.”

Het is daarbij wel belangrijk te voorkomen dat lopende het ambitietraject partijen teleurgesteld worden. Kaljouw zegt alles in het werk te willen stellen om dat te voorkomen. De ambities zijn gezamenlijk vormgegeven en worden ook gezamenlijk uitgewerkt. Zo is er tijdens het hele traject de mogelijkheid om desgewenst de achterban te raadplegen. Iets waar de KNMT nadrukkelijk op heeft aangedrongen. Anderzijds is het ook een kwestie van geven en nemen, denkt ze. “En van luisteren, en elkaar begrijpen en wat gunnen. ”Maar als je de inhoud centraal blijft stellen, lukt het meestal wel om tot een goed resultaat te komen. Ik ben er in ieder geval van overtuigd dat iedere tandarts goed werk wil afleveren.”

Bondgenoot

Dat sommige van die tandartsen weinig op hebben met de NZa, die in hun ogen log, bureaucratisch en bemoeizuchtig is, begrijpt de bestuursvoorzitter. “Zo wás de NZa vroeger ook, en soms nog wel. Op basis van dat verleden zien sommigen de NZa zelfs als vijand maar geloof me, dat zijn we niet. Wij willen juist een bondgenoot zijn van de partijen in de zorg. Natuurlijk, er is een poos geen vertrouwen geweest, en dat moeten we zien terug te winnen. Maar de NZa bestaat nu ruim dertien jaar en er is in die periode veel ten goede veranderd. Ik hoop dat de mondzorg dat ook ziet en ervaart.” NT

De zeven ambities voor de mondzorg op een rijtje

  1. Meer inzetten op bewezen effectieve preventie;
  2. Maatwerk in de bekostiging en organisatie van mondzorg voor jeugd tot 18 jaar;
  3. Maatwerk in de bekostiging en organisatie van mondzorg voor kwetsbare ouderen;
  4. Verbeteren informatie en transparantie voor de patiënt;
  5. Meer ruimte voor innovatie;
  6. Meer ruimte voor esthetische of cosmetische mondzorg en
  7. Toegankelijkheid van de mondzorg op de lange termijn moet geborgd zijn.

Marian Kaljouw in het kort

Marian Kaljouw is sinds 1 juni 2015 voorzitter van de Raad van Bestuur van de NZa. Ze werkte eerder als verpleegkundige, promoveerde op een proefschrift over ‘Behoeften van familieleden van intensive care-patiënten’ en was van 2005 tot 2012 bestuursvoorzitter van de beroepsvereniging Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland. Ook was zij directeur van de Antoniusacademie van het St. Antonius ziekenhuis en lid van de Transitiecommissie Sociaal Domein. Marian Kaljouw is sinds 1 juli 2018 ook voorzitter van het College sanering zorginstellingen (Csz).

In haar vrije tijd leest Kaljouw graag. Ook houdt ze van reizen en sporten en ze kookt graag. Voor vrienden of familie, maar onlangs ook, tijdens een werkbezoek, voor zestig Arnhemse daklozen. “Dat soort dingen maakt me gelukkig”, zegt ze. “Ik doe graag dingen die ertoe doen, dingen die betekenis hebben voor anderen.”

Mondzorgambities

Ambities voor de mondzorg 2019 - 2021 (pdf)

Tekst: Laura Jansen en Evert Berkel; Beeld: Vincent Boon

0 reacties op NZa-voorzitter Marian Kaljouw gelooft onvoorwaardelijk in ambitieproject Mondzorg