Ooit ging het zo: oorlogstijd

18 april 2019

Hij kijkt in 1934 trots in de camera, in zijn net geopende praktijk aan de Amsterdamse Johannes Verhulststraat 73. Zes jaar later komt het leven van de Joodse tandarts Alfred Cats volledig op zijn kop te staan. Hij en zijn gezin overleven de oorlog op wonderbaarlijke wijze.

Cats wordt in 1895 geboren in Enschede. Voordat hij naar Amsterdam verhuist houdt hij praktijk aan de Utrechtse Voorstraat en Weerdsingel en op donderdag en zaterdag op de Markt 9 in Harderwijk, boven de apotheek.

In Amsterdam heeft hij een gemengde praktijk; ‘s morgens en ’s middags houdt hij spreekuur voor particulieren, ‘s avonds is tussen 7 en 9 de polikliniek geopend. Patiënten kunnen er terecht voor onder meer ‘Algemeene behandeling, röntgendiagnostiek, diathermie en physische therapie’.

Cats trouwt in 1924 met advocaat Hanna Hillesum. In 1927 krijgen ze een dochter, Suze, die later tandartsassistent wordt. Eind 1942, inmiddels is de praktijk verhuisd naar de Hondecoeterstraat, heeft het gezin het onuitsprekelijke geluk op de ‘Barneveldlijst’ te worden geplaatst. Hierop staan verdienstelijke joodse burgers die vrijgesteld zijn van deportatie naar Duitsland. De uiteindelijk bijna zeshonderd personen op de lijst – onder wie veel joden die waren overgegaan tot het christelijke geloof, waarschijnlijk ook het gezin Cats – worden geïnterneerd in Villa Bouchin en Huize De Biezen in de gemeente Barneveld. Cats en zijn vrouw en dochter komen in De Biezen terecht en worden daar, naar verluidt, op 26 september 1943 gedoopt

Drie dagen later wordt de hele Barneveldgroep, ondanks de Duitse toezegging, alsnog getransporteerd naar Westerbork en een jaar later naar concentratiekamp Theresienstadt. In dit ‘voorbeeldkamp houden de Nazi’s onder meer Duitse Joden vast die grote verdiensten voor Duitsland hebben gehad. Waar het gros van hen eind september 1944 naar Auschwitz wordt getransporteerd en daar vermoord, ontsnappen de leden van de Barneveldgroep aan dat gruwelijke lot.

Uiteindelijk belandt het gezin Cats in februari 1945 in het neutrale Zwitserland. Ze behoren tot een groep van 200 joden die door de nazi’s wordt ‘geruild’ voor medicijnen. Halverwege 1945 keren Cats, zijn vrouw en dochter terug naar Amsterdam, waar hij weer als tandarts aan de slag gaat. Alfred Cats overlijdt op 10 november 1966, 71 jaar oud. NT

Tussen 1940 en 1945 zijn meer dan 100.000 Nederlandse Joden in de vernietigingskampen vermoord. Onder hen tientallen tandartsen, onder wie Joseph Salomon (Jo) Bruske, een van de oprichters van de (K)NMT.

Beeld: Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Het Leven/Fotograaf onbekend

0 reacties op Ooit ging het zo: oorlogstijd