Vlieger-tandarts Hein Schmidt Crans

16 augustus 2019

Tandarts, luchtvaartpionier, avonturier, oorlogsheld, ridder in de Orde van Oranje-Nassau, drager van het Bronzen Kruis en deel uitmakend van de vooroorlogse jetset. In de eerste helft van de vorige eeuw mag Hein Schmidt Crans zonder overdrijving een bekende Nederlander worden genoemd. Zijn VIP-status verwerft hij dankzij zijn passie voor vliegen.

Wanneer in 1911 Anthonie Fokker met de Spin een rondje rond de Haarlemse Bavokerk vliegt, is dat een gebeurtenis die grote indruk moet hebben gemaakt op de dan veertienjarige Schmidt Crans. Zo groot dat hij, als hij in 1917 een advertentie leest over de opleiding tot officier-vlieger bij de Koninklijke Marine, onmiddellijk zijn studie aan de Technische Hogeschool in Delft afbreekt. Op marinevliegkamp De Kooy bij Den Helder wordt hij als vliegenier opgeleid door de latere schout-bij-nacht Karel Doorman, die in 1942 in de slag om de Javazee ten onder gaat.

Na het behalen van zijn internationaal en militair vliegbrevet wordt Schmidt Crans in 1919 aangesteld als chef-instructeur bij de marine. In 1927 wordt hij instructeur bij de Nationale Luchtvaart School. Eerst op het Rotterdamse vliegveld Waalhaven, later op vliegveld Ypenburg bij Den Haag. Hij schopt het daar al snel tot chef-instructeur en havenmeester – en tot onbezoldigd rijksveldwachter.

In de jaren tot de oorlog haalt Schmidt Crans meer dan eens de pers. Zoals in 1937 als hij in een tweemotorige Havilland Dragonfly – naar schatting vliegt hij in zijn leven in meer dan honderd verschillende vliegtuigtypes – met directeur Kok van de Koninklijke Nederlandse Petroleum Maatschappij (Koninklijke Olie, later Shell) naar Nederlands-Indië vliegt. Eenzelfde reis onderneemt hij ook naar Zuid-Afrika. Zijn benoeming tot testvlieger bij vliegtuigfabriek Koolhoven wordt breed in de krant uitgemeten, maar ook de noodlandingen die hij, meest wegens te weinig brandstof, geregeld maakt.

Tijdens de mobilisatie in 1939, krijgt Schmidt Crans als reserve kapitein-vlieger het commando over de 1e Jachtvliegtuigafdeling van het 1e Luchtvaartregiment, dat is gestationeerd op het hem welbekende Marinevliegkamp De Kooy. Met dit eskader, bestaande uit Fokkers D XXI, verleent hij in mei 1940 luchtsteun tijdens de slag om de Grebbeberg. Het levert hem een Bronzen Kruis op.

Als er tijdens de oorlogsjaren niet meer kan worden gevlogen, zoekt hij het in de tandheelkunde. Eind 1942 rondt hij de versnelde opleiding af, in januari 1943 opent hij een praktijk in Hilversum. Na de oorlog verhuist hij naar Den Haag, waar Hein Schmidt Crans in 1969 overlijdt.

Beeld: ANP

0 reacties op Vlieger-tandarts Hein Schmidt Crans