Kinderen leren tanden poetsen met een app

24 november 2017

Er komen steeds meer apps die kinderen ondersteunen bij het tandenpoetsen. “Voorheen was tandenpoetsen een worsteling, nu doet hij het zonder morren.”

Met een grote glimlach steekt Jermie Neeven (6) de tandenborstel in zijn mond. Vingervlug gaan zijn vingers over de tablet, waar de getekende prinses Glansje ook begint met het poetsen van haar tanden. “Nu gaan we verder met de bovenkant”, instrueert een tandenfee. Braaf zet Jermie de tandenborstel op de bovenkant van zijn gebit. Een maand ervoor lag hij verdoofd in de tandartsstoel, om acht gaatjes te laten vullen. “Het is onduidelijk waardoor die waren ontstaan”, vertelt zijn moeder Mea Neeven Jansen, “Hij eet amper suiker en krijgt geen zoete drankjes. Ook poetsen we zijn tanden goed. Al heeft­ de mondhygiënist wel een poetsinstructie gegeven.” Via haar zus hoorde ze van de app van Glansje. “Op zich is Jermie geen moeilijke poetser, maar hij vindt zijn tanden poetsen wel een stuk leuker sinds hij de app gebruikt. Het gaat gestructureerder, hij weet precies wanneer hij wat moet poetsen. En hij vindt het gezellig.”

Glansje

Dat enthousiasme om het tandenpoetsen is precies wat Raoul Trentelman – bedenker van Glansje – wil bereiken. Als directeur van JTV Mondzorg voor Kids heeft­ hij twaalf vestigingen van kindertandartspraktijken in Nederland. Daarnaast ontwikkelt hij educatiemateriaal voor kinderen om de mondzorg te verbeteren. “Het idee voor Glansje ontstond een paar jaar geleden, toen een communicatiebureau voor jongeren voorstelde dat ik een verhaal zou schrijven wat te maken had met mondzorg voor kinderen. Ik herinner me vooral de sprookjes van vroeger, dus moest het een sprookje worden. Ik schreef over een prinses die zulke hagelwitte tanden had dat, als zij uit haar torenkamer naar de landerijen keek, de boeren een zonnebril moesten opzetten omdat haar tanden zo oogverblindend schitterden. Maar als een bakker een taart voor haar bakt, gaat het mis met het gebit van Glansje.”

Inmiddels zijn er zeven verhalen rondom Glansje bedacht, en in oktober is de app 'De avonturen van Glansje en Tom' gelanceerd. “Deze app is bijzonder omdat hij een half jaar overbrugt, dus vanaf het moment dat het kind de tandartsstoel verlaat, tot het moment dat hij weer op controle komt. Dat doen we door elke dag na het tandenpoetsen met een nieuw spelletje te belonen, zoals plakschieten, de vlucht van de tandenfee of een memoryspel. Daarnaast is er een beloningssysteem in de vorm van virtuele stickers, en uiteindelijk een cadeautje van de ouder of de tandarts zelf.”

De scores van het tandenpoetsen van het kind worden doorgegeven aan de tandartspraktijk, zodat de tandarts via een dashboard inzicht kan hebben in hoe het gaat. Hiervoor moet de praktijk van het concept gebruikmaken. “De praktijk kan het kind dan pushberichten sturen, zoals: “Poets vooral de achterkant”,” legt Trentelman uit. Hij is nog bezig om de app op zijn locaties te implementeren, dus het is nog onduidelijk wat de ervaringen van tandartsen met de app zullen zijn. “Maar ons vooronderzoek is veelbelovend: in het testpanel zat een jongetje dat riep: “Ik wil alleen maar tandenpoetsen met Glansje!” Over een jaar zullen we meten wat het effect van Glansje is.”

Disney Magic Timer

Glansje is niet de eerste app die kan helpen bij het tandenpoetsen. Die komt van Oral B: Disney Magic Timer, die sinds 2014 te downloaden is. Deze app was twee jaar geleden een uitkomst voor Kim van Beem, die op dat moment soms letterlijk worstelde met peuter Robin die niet van tandenpoetsen hield. “We modderden maar wat aan: Robin raakte al gauw verveeld, en dan was het een uitdaging om die tandenborstel twee minuten in zijn mond te houden.” Via Facebook zag ze een advertentie voor de app. “Het werkte meteen: dankzij de app is Robin afgeleid, en kunnen wij rustig zijn tanden poetsen. Nu poetst hij zijn tanden zonder morren zelf, mét de app.”

Bij Disney Magic Timer scan je met een tablet je Oral B tandenborstel, alhoewel die niet per se nodig hebt om te poetsen met de app. Vervolgens verschijnt er een plaatje, dat verborgen achter tandpastaschuim is. Na twee minuten is het hele plaatje te zien. Bij de Sonicare for Kids app wordt de tijd verdeeld per kwadrant. Deze app laat het kind of de ouder precies zien, waar te poetsen. “Tandenpoetsen zal nooit de favoriete bezigheid van onze zoon worden, maar het is wel fijn dat hij nu met gemak die twee minuten doorkomt. Ik denk dat het zeker van waarde is als tandartsen apps aanraden bij kinderen die moeite hebben met tandenpoetsen”, aldus moeder Van Beem.

Sonicare for kids

Dat advies volgt mondhygiënist Eva Bandt al op. In Kindermondzorgcentrum Snoet in Amsterdam en Kindertand Zuid Amsterdam adviseert ze kinderen regelmatig de Disney Magic Timer en Sonicare for Kids app aan: “Als de tanden van kinderen niet goed gepoetst worden, is dat vaak geen onwil van de ouders, maar ze krijgen het gewoonweg niet voor elkaar. Vooral het twee minuten poetsen is een uitdaging, want tijd is een vaag begrip voor kleine kinderen. Ook geeft het ouders inzicht in de benodigde poetstijd. We pleiten ervoor dat je de tanden van je kind napoetst tot en met tien jaar, maar dat is nogal lastig als je kind niet meewerkt.”

Eva Bandt gebruikt de app al in de tandartsstoel: ze laat het kind de telefoon vasthouden, geeft tijdens het filmpje de instructie en laat daarna de ouders zelf poetsen bij het kind. “Dan zie ik ze meteen enthousiast reageren. Ik raad het trouwens niet alle kinderen aan. Alleen als ik hoor dat tandenpoetsen een strijd is of als ze te kort poetsen. De nieuwigheid van zo’n app gaat er vaak na een paar weken af, maar meestal heb je de negatieve spiraal dat het napoetsen niet lukt, wel doorbroken. Je hebt altijd ouders die anti toestel zijn, maar veel ouders reageren enthousiast op de app.”

Tandenland en de Tandenpoes

Deze ouders zijn ook de doelgroep die GGD Amsterdam wil bereiken met de app Tandenland, die zij onlangs lanceerde. “Uit onderzoek blijkt dat meer dan de hel­ van de vijfjarigen cariës heeft. Dit loopt op tot 72 procent op negenjarige leeftijd”, vertelt Jessica Jansen die als beleidsadviseur Jeugdgezondheidszorg nauw betrokken was bij het ontwikkelen van de app. “We merken dat ouders bij het poetsen behoefte hebben aan een steuntje in de rug en bovendien informatie op papier vaak niet lezen. Een app spreekt kinderen én ouders meer aan en is makkelijk in het gebruik. Na het succes van de GroeiGids app, wilden we ook iets positiefs bijdragen aan de mondgezondheid van kinderen.”

In de eenvoudige app zit een timer waarop de Poetspoes een dansje doet, en zingt wat er gepoetst moet worden. De app gebruikt het voorlichtingsprogramma Trammelant in tandenland als basis. Dit programma is erkend als effectieve jeugdinterventie door het Nederlands Jeugdinstituut. Jansen: “Deze app onderscheidt zich omdat we ons niet alleen op het tandenpoetsen richten, maar ook op de voeding, die ook cariës kan veroorzaken.” De app lijkt nu al een succes te zijn: na drie weken is hij zo’n zevenduizend keer gedownload.

'Zo'n app is dan fantastisch'

Kindertandarts Sietze Kielstra is zo enthousiast over apps om beter tanden te poetsen, dat hij ze ook bij zijn eigen kinderen thuis gebruikt: “Ouders denken vaak dat ze goed poetsen, en zijn dan verbaasd als er gaatjes zijn”, vertelt de kindertandarts en eigenaar van Kinder Tandheelkundig Centrum Sneek, “Zo’n app is dan fantastisch, want je leert er alle vier de kwadranten goed mee te poetsen. Kinderen doen tegenwoordig alles met de iPad en vinden dat leuk, dus je slaat twee vliegen in één klap. Ze weten precies wanneer ze van kwadrant moeten veranderen en hebben er plezier in.” De kindertandarts werd geattendeerd op de app door een patiënt. Overigens blijken niet alle kindertandartsen op de hoogte van de apps, of er fan van te zijn. Dat verbaast Kielstra niet: “Wat conservatievere tandartsen werken misschien liever niet digitaal. Maar ik vind het een uitkomst.”

Op een speelse manier tóch goed tandenpoetsen

Draagt tandenpoetsen met behulp van een app daadwerkelijk bij aan een betere mondgezondheid van de kinderen? Wetenschappelijk onderzoek hiernaar ontbreekt. Maar kindertandarts Kielstra ziet kinderen die de app gebruiken wel met schonere gebitten terugkomen op de controles. “Er komen hier regelmatig kinderen met een slecht gebit. Vaak gaat veel wat ik tegen hen zeg het ene oor in, en het andere oor uit. Met de app kunnen ze op een speelse manier tóch goed tandenpoetsen.” Mondhygiëniste Eva Bandt van Kindermondzorgcentrum Snoet is iets gematigder: “Ja, de kinderen komen op de controle terug met een beter gebit. Maar of dat door mijn poetsinstructie komt, of door de app, dat weet ik niet. Een kind of ouder kan netjes twee minuten met een app de tanden poetsen, maar als hij de verkeerde techniek hierbij gebruikt, zal de plaquescore nog steeds te hoog zijn.”

Apps uit dit artikel

Dit artikel verscheen in het Nederlands tandartsenblad van 24 november 2017

0 reacties op Kinderen leren tanden poetsen met een app