Overtallige tanden

28 mei 2018

Dr. Robert van Es bespreekt in deze rubriek afwijkingen rond en in de mond. De nadruk ligt op het herkennen van de afwijking en het zo nodig behandelen ervan of, waar zinvol, verwijzing naar meestal de mka-chirurg.

Wat zie ik?

U ziet een twaal­fjarige jongen voor de jaarlijkse controle. De wisseling in het eerste kwadrant wil niet vlotten, de 53 en 54 persisteren. Behoudens een klein diasteem 23-24 ziet u verder in zijn mond geen afwijkingen. U vindt zijn gezicht en hoofd normaal van vorm, zonder dysmorfe kenmerken zoals ver uit elkaar staande oogkassen (hypertelorisme) of een brede neus. U voelt dat ook zijn sleutelbeenderen normaal zijn aangelegd. De jongen heeft een normale lichaamslengte en is verder gezond. Aandoeningen zoals slechthorendheid of darmklachten heeft hij niet. Omdat de X-solo onduidelijk is, besluit u tot een X-panorama opname. Er blijkt sprake van meer dan twee overtallige gebitskiemen in de premolaarstreek, achter de derde molaar en één paramolaar.

Wat is het?

Overtallige tanden komen bij 1 tot 4 procent van de mensen voor. Multipele hyperdontie (3 of meer overtallige tanden) heeft een prevalentie van 0,1 procent. Het vormt dan vaak onderdeel van syndromale aandoeningen zoals Cleido-craniale dysplasie en het Gardner of Anderson-Fabry syndroom. Daarbij kunnen mutaties in onder andere het PTHR1-, MSX1-, of APC-gen voorkomen. Een Cleido-craniale dysplasie is klinisch meestal al herkenbaar aan het typische gezicht en ontbreken van sleutelbeenderen. Het syndroom van Gardner leidt door een mutatie van het APC-(tumor-suppressor)gen tot familiaire adenomateuze polyposis coli met risico op darmkanker. Bij deze jongen bleek, ook na aanvullend genetisch onderzoek, sprake van een niet-syndromale familiaire multipele hyperdontie. Het betreft dan altijd de blijvende dentitie, met evenredige verdeling in maxilla en mandibula. In zo’n 45 procent gaat het om overtallige kiemen in het premolaar gebied en in 30 procent om distomolaren. Daarnaast komen ook paramolaren en mesiodentes voor. De exacte etiologie is onbekend, maar wordt verklaard uit nog niet volledig bekende genetische factoren met hyperactiviteit van de tandlijst. De aanwezigheid van hyperdontie blijft regelmatig onopgemerkt maar kan soms, zoals in deze casus, aanleiding geven tot stoornissen in tanddoorbraak, malpositie, diastemen en rotaties. Bij een derde van de kiemen ontstaat een follikelvergroting.

Wat doe ik?

Het verdient de overweging om te onderzoeken of er aanwijzingen zijn voor een overkoepelende syndroomdiagnose. Daarvoor kunt u verwijzen naar een klinisch geneticus ofwel een gespecialiseerde tandarts of mka-chirurg met affiniteit voor aangeboren afwijkingen. In bijvoorbeeld het Wilhelmina Kinderziekenhuis Utrecht bestaat daarvoor een speciaal multidisciplinair ‘dentofaciaal-genetisch’ spreekuur. Behandeling van deze jongen bestond uiteindelijk alleen uit verwijdering van de kiemen 14+ en 24+.

Literatuur

Lees meer over:

0 reacties op Overtallige tanden