Ver-van-mijn-bed-show of serieuze bedreiging: de doe-het-zelf-beugel

21 januari 2019

Kunt u het zich voorstellen: patiënten die via internet hun beugel bestellen en daar zelf mee aan de slag gaan, terwijl tandarts en orthodontist bij dit alles grotendeels buiten beeld blijven. Niet? In een aantal landen om ons heen is er al sprake van. Zou de trend ook naar Nederland kunnen overwaaien of zijn Hollanders er te nuchter voor? Orthodontist Guido Zwielich trekt aan de bel.

Google op do-it-yourself-brace en er verschijnen talloze resultaten op het scherm van veelal bloggers en vloggers die met behulp van elastiekjes, draadjes, klemmetjes en andere voorwerpen zelf hun tanden proberen recht te zetten. Zoals een video van 3 Nederlandse meiden die met een haarelastiekje en achterkantjes van oorbellen een nepbeugel maken. De video is ruim 43.000 keer bekeken en krijgt 644 positieve duimpjes. Gelukkig staan daar 742 duimpjes omlaag tegenover, als teken dat men het niks vindt en wordt er kritisch commentaar geleverd: ‘Dit is ontzettend slecht voor je tanden! Je kaak kan (onnodig) verschuiven en de achterkanten van de oorbellen kunnen tegen je tanden schuren’. Een rake conclusie, want zelf aan je gebit sleutelen brengt onvermijdelijk risico’s met zich mee.

Make a good impression

Maar hoe zit dat dan met de ‘professionele’ doe-het-zelf-beugels die enige jaren geleden in de Verenigde Staten zijn geïntroduceerd? De van oorsprong Duitse orthodontist Guido Zwielich, die sinds 18 jaar in Amsterdam werkt, heeft zich op die beugels gestort en waarschuwt voor de gevaren ervan. “In Nederland heb ik ze nog niet gezien, maar ik acht de kans groot dat deze trend binnen afzienbare tijd in ons land opduikt”, zegt hij.

Een trend die begon in het Amerikaanse Nashville, aldus Zwielich. Daar startten in 2014 Jordan Katzman en Alex Fenkell met de Smile Direct Club, een online beugelwinkel die inmiddels ook ruim 200 fysieke vestigingen heeft in 38 staten. Patiënten doorlopen in 3 stappen het beugelproces:

  1. ‘Make een good impression’
    De patiënt laat in een van de vestigingen een 3D-scan maken of bestelt digitaal een kit om zelf een gebitsafdruk te maken die hij daarna naar de Smile Direct Club stuurt. De scan of afdruk wordt – volgens de Smile Direct Club – door een tandarts beoordeeld. Die tandarts “begeleidt uw glimlach van begin tot eind”, omschrijft de site.
  2. ‘Get aligned’
    De Smile Direct Club maakt op basis van de scan of afdruk aligners. De patiënt kan hier thuis zelf mee aan de slag.
  3. ‘Smiles are forever'
    Voor 99 dollar bestelt de patiënt een set retainers om zijn tanden de mooie positie te laten houden.

Verre van onomstreden

Naar eigen zeggen heeft de Smile Direct Club op deze manier al meer dan 300.000 patiënten geholpen. De methode is in de Verenigde Staten echter verre van onomstreden. Ook Zwielich zet er vraagtekens bij. “Wie vertelt mij dat de scans en afdrukken echt door een tandarts worden beoordeeld? Dat kan net zo goed een tandtechnicus zijn, of zelfs een banketbakker. Misschien gaan de afdrukken wel naar Pakistan.”

Ook druist het proces volgens hem in tegen alle standaarden van orthodontisch behandelen, benadrukt hij. “Ik heb tijdens mijn studie geleerd dat voor een goede orthodontische behandeling röntgenfoto’s nodig zijn, en berekeningen, modellen en analyses. Dat is verplicht. En hoe wil een patiënt attachments plaatsen zonder professionele hulpmiddelen, zonder behandelstoel, etsmiddelen, zuigers et cetera? Zonder attachments is bovendien alleen een klein beperkt therapeutisch aantal bewegingen biomechanisch mogelijk.”

Europese markt

Deze bezwaren nemen niet weg dat de doe-het-zelf-beugel inmiddels van de Verenigde Staten naar Europa is overgewaaid. Zo richtte de Ier Graham Byrne 3 jaar geleden YourSmileDirect op. Het bedrijf heeft inmiddels vestigingen in Dublin, Londen, Manchester en Parijs. Er worden 3D-onderzoeken, behandelplanning en medisch advies aangeboden. Het motief van Byrne om ermee te beginnen zou ‘persoonlijke bezorgdheid’ zijn: op zoek naar de juiste behandeling kwam hij verschillende tegenstrijdige verklaringen en verwarrende prijsmodellen tegen op websites van de gevestigde behandelaars in zijn thuisland. En de SmileDirectClub en YourSmileDirect zijn al lang niet meer de enige aanbieders; inmiddels hebben ook bedrijven als Ortholy, Sunshine Smile en Uniform Teeth de markt betreden. Investeerders zien blijkbaar brood in de doe-het-zelf-beugel.

Kosten

Volgens Zwielich mikken de bedrijven veelal op patiënten die een reguliere beugel niet kunnen of willen bekostigen. “Die gaan naar zo’n nepbedrijf, waar patiënten niet de kwaliteit krijgen die ze bij een orthodontist krijgen. Bovendien functioneren die beugels gewoon niet goed.”

Het is volgens de Amsterdamse orthodontist helemaal alarmerend dat commerciële motieven het uitgangspunt zijn, en niet de zorg. “Die video’s op Youtube gaan om het namaken van beugels, daar begrijpt iedereen van dat dat niet werkt. Maar het gaat hier om serieuze bedrijven die met dit soort kwalijke praktijken vele miljoenen euro’s omzetten.”

De prijs van een doet-het-zelf-beugel ligt tussen de 1.450 en 2.950 euro, aldus Zwielich. Dat is voor Nederlandse begrippen vrij hoog, omdat de kosten voor een behandeling door een orthodontist in vergelijking met andere landen hier laag zijn. Maar voor Amerikanen, die zo rond de 5.000 à 6.000 dollar betalen voor een beugelbehandeling bij een orthodontist, is het een aantrekkelijk alternatief.

Niet te vergelijken

Hoewel hij zich niet kan voorstelen dat Nederlanders een postorderbeugel überhaupt zouden overwegen, vreest Zwielich dat dergelijke bedrijven ook in ons land opduiken. “Je krijgt een pakket toegestuurd, geen service en er wordt geen controle gedaan … Dus waarom zou je zo’n beugel willen, het is absoluut niet te vergelijken met een behandeling bij een orthodontist. Toch denk ik dat zo’n bedrijf in Nederland een aantrekkelijke markt ziet. Ik hoop van niet, maar ik vrees er wel voor. Ik vind Nederlanders op dit vlak redelijk naïef en die bedrijven spelen daar op in. Sommige patiënten geloven dingen te snel. Dat is een gevaar bij deze trend. De doe-het-zelf-beugel is een product dat op een klantengroep aansluit die weinig geld wil uitgeven. Maar goedkoop zal uiteindelijk duurkoop blijken te zijn.”

NvVo: waarschuw consumenten tijdig

Net als Zwielich ziet ook Lotte Veldhuijzen van Zanten, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Orthodontisten (NVvO) en orthodontist in Zwolle, de gevaren van de doe-het-zelf-beugel. Zij vindt dat de Nederlandse consument gewaarschuwd moet worden op het moment dat deze beugel zijn intrede doet in ons land. “Als het op de markt komt springen we er direct op in. Er ligt al een statement klaar in de trend van: ‘Orthodontisten waarschuwen voor doe-het-zelf-beugel’. 

Orthodontie is immers niet alleen het rechtzetten van tanden, er zit een heel mens achter dat gebit met gezondheidsklachten eromheen die risico’s kunnen vormen. Een risico van do-it-yourself  is bijvoorbeeld dat er irreversibele schade optreedt. Lang niet iedereen realiseert zich dat. De tussenkomst van een orthodontist blijft nodig. Een boodschap waarvan we de patiënt moeten blijven overtuigen.”

Kritiek

Volgens de American Association of Orthodontists (AAO) is de Smile Direct Club illegaal en mogelijk gevaarlijk. Daarom heeft de AAO in 36 Amerikaanse staten klachten tegen het bedrijf ingediend. In Duitsland uitte de Bundeszahnärztekammer (BZK) kritiek. In mei 2017 publiceerde BZK een richtlijn waarin onder meer staat: “Commerciële aanbieders moeten zich bij advies en bemiddeling van medische informatie bewust zijn van ‘hun eigen competentielimieten en bijbehorende onvoldoende vaardigheden.’ Des te meer hebben personen die advies voor zelfbehandeling geven en/of hierin bemiddelen of informatie of apparatuur verstrekken een speciale verantwoordelijkheid. Ze zijn verplicht om hun ethisch en medisch vereiste grenzen zelf te reflecteren en ernaar te handelen.”

Wat zeggen de aanbieders?

In het Duitse blad Zahnärztliche Mitteilungen probeerde het bedrijf Sunshine Smile de Duitse kritiek tegen doe-het-zelf-beugels te weerleggen. “Tot nu toe hebben wij vanuit de tandheelkundige professie voornamelijk geïnteresseerde en positieve feedback gekregen”, stelde directeur David Khalil. Hij zei te begrijpen dat het bedrijfsmodel van Sunshine Smile door sommige tandartsen en orthodontisten als ongewenst competitief element kan worden ervaren. “Maar we streven naar een ‘partnerschapsrelatie’ met de tandheelkundige beroepsgroep. Wij zijn van mening dat we de zorgvraag voor esthetiek en esthetisch behandelingen voor alle marktdeelnemers kunnen vergroten. En we beperken ons tot cosmetische behandelingen, medisch gecompliceerde behandelingen verwijzen we naar onze partners, gevestigde tandartsen en orthodontisten.”

Tekst: Laura Jansen; Beeld: Shutterstock

Lees meer over: orthodontie

0 reacties op Ver-van-mijn-bed-show of serieuze bedreiging: de doe-het-zelf-beugel